< AKTUALNOŚCI

22 lipca 2016

W dniu 21 lipca 2016 roku Senat podjął Uchwałę o przyjęciu ustawy o Trybunale Konstytucyjnym wprowadzając poprawki. 

W debacie senator Adam Gawęda powiedział, że nad tak ważną ustawą często zamiast merytorycznej dyskusji, słyszeliśmy czy słyszymy z ust opozycji oskarżenia czy szereg insynuacji i niepotwierdzonych opinii w sprawie rzekomej niekonstytucyjności. Platforma Obywatelska nie wskazała wprost niezgodności bądź zapisów podważających podstawowe zasady prawa ani argumentów popartych faktami.

Przywołana została też wypowiedź o tym, że Trybunał Konstytucyjny sprzeciwi się reformom wprowadzanym przez rząd Prawa i Sprawiedliwości. Senator potwierdził w swoim wystąpieniu te przypuszczenia i prawdziwe intencje PO. Senator Gawęda podkreślił, że skoro prezes Trybunału

 

Konstytucyjnego, pan Rzepliński, widzi swoją obecność na wiecu politycznym przed gmachem Sejmu i Senatu, a nie w siedzibie Trybunału, gdzie powinno być jego ustawowe i konstytucyjne miejsce, to mamy prawo podejrzewać, że dobra wola w rozstrzyganiu spraw nie towarzyszy nie tylko prezesowi Trybunału Konstytucyjnego, lecz także opozycji. Oczywisty jest fakt sympatyzowania prezesa z Platformą.

Skoro PO wskazuje na rzekome skutki złych działań i krytycznych opinii środowisk prawniczych, to senator Gawęda ma prawo zadać pytanie. Jak funkcjonują trybunały konstytucyjne i podobne do nich organy kontroli konstytucyjnej w krajach Unii Europejskiej? Przygotował krótką informację, prezentację na posiedzenie plenarne Senatu. 

 

„We Francji funkcjonuje Rada Konstytucyjna powołana na mocy konstytucji V Republiki w 1958 r. Składa się z 9 członków – 3 powoływanych przez prezydenta, 3 przez przewodniczącego Senatu, 3 przez przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego na 9 lat. Co 3 lata wymieniana jest 1/3 składu Rady Konstytucyjnej. Przewodniczącego rady powołuje spośród jej członków prezydent Republiki na wniosek rządu. Przewodniczący ma głos rozstrzygający w przypadku równej liczby głosów w głosowaniu. W skład rady mogą –oczywiście wedle uznania – wejść dożywotnio byli prezydenci Republiki. Dotąd skorzystało z takiego przywileju czy też uprawnienia 5 byłych prezydentów. Kworum stanowi 7 na 9 sędziów. W polskich warunkach, według zapisów ustawy, byłoby to, proporcjonalnie, 12 na 15. Jest to proste wyliczenie matematyczne. W prawodawstwie francuskim jednoznacznie odrzuca się praktykę zdań odrębnych.

W Republice Federalnej Niemiec istnieje Federalny Trybunał Konstytucyjny, utworzony w 1951 r., z siedzibą w Karlsruhe. Trybunał składa się z 16 sędziów wybieranych na jednokrotną 12-letnią kadencję. Połowę składu wybiera Bundestag, a połowę Bundesrat, większością 2/3 głosów. O ile

 

Bundestag dokonuje wyboru bezpośredniego, o tyle w Bundesracie wybory sędziów dokonywane są dwuetapowo. Najpierw dana izba wybiera 12 elektorów, z których minimum 8 musi poprzeć kandydata. Z grupy 8 sędziów wybieranych przez każdą izbę parlamentu trzej to sędziowie z minimum 3-letnim stażem w najwyższych federalnych organach sądów. Pozostałych pięciu nie musi być sędziami, ale musi mieć wykształcenie prawnicze. Federalny Trybunał Konstytucyjny rozpatruje sprawy w 2 senatach orzekających, 8-osobowych, lub w pełnym składzie. Przewodniczącego powołuje parlament. Przewodniczący i wiceprzewodniczący Trybunału zasiadają w innych senatach, którym jednocześnie przewodniczą. To tyle, jeśli chodzi o Federalny Trybunał Konstytucyjny. 

We Włoszech Trybunał Konstytucyjny składa się z 15 sędziów wybieranych na 9 lat po 1/3 przez: prezydenta, obie izby parlamentu – głosowanie większością 2/3 w 3 pierwszych turach i 3/5 w pozostałych – i wyższe sądownictwo administracyjne. Kadencja dotyczy każdego z sędziów, a nie całego trybunału. Obowiązuje zakaz reelekcji sędziego. Przewodniczący trybunału jest wybierany na 3 lata, z możliwością reelekcji, ale nie dłużej niż na 9 lat. 

 

Warto również spojrzeć – żeby mieć ogląd prawodawstwa krajów Unii Europejskiej, bo przytoczyłem tylko 3 przykłady – na klasyfikację sądów konstytucyjnych pod względem sposobu ich kreacji, kompetencji i realizacji zadań. Jeśli chodzi o sposób kreacji, to główną rolę odgrywają organy wykonawcze. Np. w Austrii i Turcji członków mianuje głowa państwa. W przypadku Belgii i Słowacji kandydatów do mianowania proponuje Senat. W przypadku Republiki Czeskiej na wybór zezwala Senat.

Jest również pewien podział w zakresie rozproszenia uprawnień nominacyjnych. Skład jest powoływany w 1/3 przez prezydenta, w 1/3 przez izby połączone i w 1/3 przez wyższe sądownictwo. Tak jest w przypadku Włoch i Bułgarii.

 

Analizując wszystkie te dane, przedstawione bardzo skrótowo, dotyczące funkcjonowania prawodawstwa w krajach Unii Europejskiej, powinniśmy zwrócić uwagę na to, że w tej Wysokiej Izbie przywołujemy daleko idące argumenty w zakresie porównania naszej propozycji ustawy… Chciałbym powiedzieć, że w moim głębokim przekonaniu obraz, który jawi się w związku z propozycją omawianej dzisiaj ustawy, jest obrazem bardzo dobrej regulacji, uwzględniającej wszystkie aspekty, również te dotyczące kadencyjności, i funkcjonowania w zakresie najważniejszych organów państwa.

 

Zatem pomimo tej wrzawy – tak bym to określił – w trakcie debaty i wielu słów niepotrzebnie wypowiedzianych przez opozycję, zadałbym pytanie retoryczne: jak bardzo ustawa, nad którą debatujemy, różni się od zasadniczych regulacji prawnych przyjętych przez przywołane wcześniej kraje Unii Europejskiej?”

Na koniec senator Gawęda wyraził radość, że w debacie ze strony opozycji padły również argumenty merytoryczne. Co prawda były one nieliczne, ale dają nadzieję na porozumienie w sprawie tej ustawy, bo o pełnym kompromisie raczej mowy być nie może. 

 

 

Ustawa o TK przyjęta przez Senat. Senator Gawęda zabrał ważny głos w dyskusji

SENATOR RP Adam Gawęda. Wszelkie prawa zastrzeżone.

SENATOR RP

Adam Gawęda

 

Biuro Senatorskie: 

ul. Rynek 25

44-300 Wodzisław Śląski